مخملك

فرزند نوپای من نقاط بسیار ریز و قرمز رنگی روی سینه و اطراف گردن دارد كه در حال پخش شدن در سرتا سر بدنش است. آیا ممكن است كه او به مخملك مبتلا شده باشد؟

مخملك در بچه های زیر دو سال نادر است اما غیر ممكن نیست. در هر صورت شما نباید ترس و هراسی داشته باشید.

مخملك سالهای پیش از این یك بیماری جدی و كشنده دوران بچگی بود، اما امروزه با استفاده از آنتی بیوتیكها این بیماری قابل درمان بوده و به خطرناكی سابق نیست.

عامل مخملك چیست؟

عامل بیماری مخملك یك نوع باكتری استرپتوكوكی است می تواند سبب گلو درد چركی و عفونت پوست نیز بشود. این باكتری در گلوی فرد سبب عفونت می شود و با آزاد كردن نوعی سم یا توكسین، موجب پیدایش واكنش پوستی و بروز بثوراتی روی پوست می شود.

اگر كودك شما دچار مخملك شده باشد، احتمالا آن را از كودك بیماری گرفته است. عامل بیماری می تواند از طریق تنفس هوای آلوده، استفاده مشترك از اسباب بازی، ظروف غذا و یا سایر وسایل مانند حوله كه توسط فرد بیمار آلوده شده است، انتشار یابد.

علائم مخملك چیست؟

مخملك معمولا با سوزش و درد گلو، سردرد و تب 38 درجه سانتیگراد یا بالاتر شروع می شود.

در مراحل اولیه بیماری، روی زبان كودك بیمار پوشش سفید یا زرد كم رنگ پیدا می شود كه مدتی بعد ممكن است به رنگ قرمز درآید. برجستگی ها و پرزهای زبان ممكن است بزرگتر از حالت طبیعی شوند كه در این حالت زبان به شكل توت فرنگی در می آید و این علامت مهم در مخملك به "زبان توت فرنگی" موسوم است.

لوزه ها و پشت حلق كودك نیز ممكن است باردار شده و قرمز و متورم به نظر برسد. صورت بیمار قرمز و برافروخته می شود در حالیكه اطراف دهان او بیرنگ و سفید است. سایر علائم عمومی در این بیماری می تواند شامل لرز، درد، كاهش اشتها، متورم شدن غدد لنفاوی، بیقراری و ناخوشی، تهوع و استفراغ باشد.

بثورات پوستی معمولا روز دوم بیماری ظاهر می شود و حدود 5-2 روز طول می كشد تا از بین برود. معمولا به شكل لكه های كوچكی كه كمی برجسته است در ناحیه زیر بغل، گردن، سینه یا كشاله ران شروع می شود و سپس سر تا سر بدن را فرا می گیرد. بثورات پوستی معمولا خارش دار است. در برخی مواقع این بثورات یا راش ها به شكل خط در می آیند كه به آن خطوط Pastia می گویند. این خطوط بخصوص در ساعد، قسمت داخلی آرنج و كشاله ران ها بیشتر واضح است. همراه با ناپدید شدن بثورات، پوست كودك بخصوص در ناحیه دست ها و پاها و كشاله ران شروع به پوسته ریزی می كند.

درمان مخملك چگونه است؟

در صورت شك به مخملك یا هر نوع عفونت استرپتوكوكی دیگر، بهتر است برای قطعی شدن تشخیص از حلق بیمار نمونه گیری شده و برای كشت فرستاده شود. برای نمونه گیری از یك چوب مخصوص و نازك كه سر آن مقداری پنبه قرار داده شده به نام سواپ استفاده می شود. بوسیله سواپ مقداری از ترشحات حلق كودك برداشته می شود و در محل خاصی كشت داده می شود. برای راحت بودن كودك بهتر است از انواع سواپ های بی درد استفاده شود.

در صورت درمان، بهبودی سریع خواهد بود، اگر چه راش ها ممكن است برای چندین روز باقی بماند. از طرفی چندین هفته نیز ممكن است طول بكشد تا تورم لوزه ها و غدد لنفاوی به شكل عادی برگردد.

اگر هر نوع عفونت استرپتوككی بدون درمان بماند، ممكن است عوارض جدی مانند آبسه لوزه ها را در پی داشته باشد.همچنین ممكن است منجر به بروز تب روماتیسمی و عوارض متعاقب آن، مانند برخی مشكلات قلبی شود كه از عوارض دیررس مخملك بدون درمان است.

بنابراین اگر كودك شما به مخملك مبتلا شده است، باید مطمئن شوید كه او آنتی بیوتیك مناسب را به مقدار كافی و تا زمانی كه پزشك تجویز كرده است دریافت می كند، تنها در این صورت است كه می توانید مطمئن شوید كه بیماری عود نمی كند.

ممكن است فردی چندین بار به انوع عفونت با استرپتوكوك دچار شود، اما ابتلا به مخملك بیشتر از یكبار غیر معمول است.

چطور می توانم شرایط را برای فرزند بیمارم راحت تر سازم؟

برای از بین رفتن تب و درد گلو در كودك، می توانید از استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده كنید (هرگز از آسپیرین استفاده نكنید زیرا سبب بروز سندرم Reye می شود كه یك بیماری نادر اما كشنده است.)

ممكن است بلع برای او دردناك باشد و در اینصورت خوردن غذاهای نرم و رقیق مانند انواع سوپ، بستنی و غذاهایی كه با شیر تهیه می شوند، برای كودك مبتلا به گلو درد راحت تر است.

در صورتیكه سوزش گلو داشته باشد، به تمایل او به خوردن غذاهای گرم یا سرد دقت كنید؛ هر یك ممكن است برای او مناسب تر باشد.

اگر چه فعالیت برای او خطرناك نیست و استراحت در بستر معمولا ضرورت ندارد، اما كودك بیمار شما باید به اندازه كافی استراحت كند. بعلاوه باید مطمئن شوید كه مایعات به مقدار لازم به بدن او می رسد.

می توانید از یك دستگاه بخور در اتاق وی یا در كل خانه استفاده كنید تا با مرطوب كردن هوا، از خشك شدن گلوی كودك بكاهد.

چه زمانی لازم است به پزشك معالج فرزندم اطلاع دهم؟

به محض اینكه فرزندتان گلو درد، سوزش گلو، بثورات پوستی یا هرگونه نشانه دیگر از مخملك یا استرپتوكوك را نشان دهد، بهتر است به پزشك اطلاع دهید. چنانچه تشخیص مخملك برای فرزندتان قطعی باشد و یا حتی علیرغم دریافت آنتی بیوتیك مناسب، بعد از گذشت 48 ساعت هنوز تب دارد، لازم است پزشك را مطلع كنید.

آیا مخملك مسری است؟

بثورات پوستی مخملك به خودی خود مسری و واگیردار نیستند. اما استرپتوكوك موجود در حلق می تواند انتشار یابد و به فرد دیگری منتقل شود.

24 ساعت بعد از دریافت آنتی بیوتیك بیماری دیگر مسری نیست.

طی 24 ساعت اول ظروف او را مثل لیوان، قاشق، بشقاب، حوله و سایر لوازم شخصی اش را از وسایل بقیه اعضا خانواده جدا كنید. آنها را با آب گرم و شوینده مناسب تمیز بشوئید. فردی كه از بیمار پرستاری می كند، باید مرتب و با دقت دستهایش را شستشو دهد.

اگر اعضای خانواده یا كسانیكه با فرزند شما در تماس هستند، دچار سوزش گلو شدند باید از نظر مخملك معاینه شده و نمونه و كشت از حلقشان به عمل آید، حتی اگر بثورات پوستی در آنها دیده نشود.